Gonbad-e Qābus - UNESCO World Heritage Centre | MYCO-LICH

Gonbad-e Qābus - UNESCO World Heritage Centre

ShareThis

 


 تمام حقوق این پروژه متعلق به پایگاه میراث جهانی گنبد قابوس می باشد


 

Lichens of Gonbad-e Qābus - UNESCO World Heritage Site
Mohammad Sohrabi, Jebrael Nokandeh, Marziyeh Moslehi
Iranian Research Organization for Science and Technology (IROST), Tehran, Iran
Research Fellow, Research Center of Iranian Cultural Heritage and Tourism organization and Director of the Gonbad-e Qabus world Heritage Base
Researcher of the Gonbad-e Qabus world Heritage Base
Last Update: 
Sat, 01/04/2014 - 16:15

بنای گنبد قابوس در گوشه شمال غربی بوستان قابوس در شهرگنبد کاووس استان گلستان قراردارد. این بنا ی یادمانی در 3 کیلومتری شمال شرقی شهر باستانی گرگان (معرب عربی جرجان) مرکز حکومت آل زیار و به دستور شمس المعالی قابوس ابن وشمگیر، چهارمین حکمران آل زیار، در سال 397 هجری قمری(375 خورشیدی یزدگری و 7/1006میلادی) ساخته شده است.

مصالح اصلی بنا از آجر معمولي و ريشه دار و گچ است. نقشه بنا در درون مدور و در بیرون  ستاره ده پر (ده ترک) است که  ترکها به فواصل مساوي از يكديگر قرار دارد. بنا از سه قسمت تشکیل شده که عبارتند از الف ) پی آجری به ارتفاع 9/82 متر ب)  بدنه 36/97 متر  و گنبد رک به ارتفاع 87/15 متر است که در کل از پی تا سقف 62/68 متر است که آن را در زمره یکی از بزرگترین بنای آجری  جهان درآورده است. محيط درونی گنبد 30/14  مترمربع و محيط بیرونی آن 60/28 متر مربع است. در قسمت شرقی  گنبد رک، روزنه ای به ارتفاع 20/1 متر تعبیه ای شده است که نور از این طریق به درون بنا می تابد. ورودی بنا در سمت شرقی دارای سردر هلالی و گلویی مقرنسی است که یکی از نخستین  مقرنس کاری در معماری  اسلامی ایران بوده است.كتيبه هاي گنبد قابوس با خط کوفی بنایی(معقلی) در عین سادگی کاملاً خوانا و برجسته هستند که در دو ردیف در بدنه بنا در قاب های مستطیلی  به طور قرینه در بالا و پائین تکرار شده است.  که تکرار کتیبه مشابه  نیز یکی از ویژگی های خاص این یادمان با دیگر بناهای تاریخی است. این بنای  یادمانی، در تاریخ 15 دی ماه 1310 خورشیدی  برابر 6 ژانویه 1932 به شماره 86 در فهرست آثار ملی و در تاریخ 10 تیر ماه 1391 خورشیدی برابر با 30 جولای 2012 میلادی در سی و ششمین اجلاس کمیته میراث جهانی در شهر سن پترزبورگ روسیه، به شماره 1398 در فهرست میراث جهانی به عنوان پانزدهمین اثر تاریخی ایران به ثبت رسیده است.

پایش محيطي و مطالعه میدانی گلسنگ های گنبد قابوس و شهر باستانی گرگان در آغاز اول ژانويه سال 2014 به سرپرستی گروه پژوهشی مایکولیک و پایگاه میراث جهانی گنبد قابوس آغاز شده و تاکنون گونه هایی به شرح  ذیل شناسایی شده است که عبارتند از: 

 

One of the most unique and prominent relics of Iranian architecture in the Islamic period is the Gonbad-e Qābus eben-e Voshmgir, located three kilometers away northeastern  from the ancient city of Gorgan (Jorjan), the capital of the ziyarids dynasty. The Ziyarids were an Iranian dynasty that ruled in the Caspian Sea provinces of Gorgan and Mazandaran(Tabarestan) from 928-1043.

The brick Monument is 62/88 meter high from foundation to ende Roof. The inner plan is circle and outer Building has a ten-pointed star-shaped plan with 36/971 meters high.

The conical dome has 15/87 meters high and its eastern part has Aperture with a 1/90 meter high.

The building’s entrance is on its southern side and its crescent-shaped vault is adorned with two of handsome Muqarnas. This is one a pro-type of Muqarnas and used as a decorative device in traditional Islamic architecture later.

Inscriptions: Approximately 2 meters below the conical roof and 3 meters above the ground, two bands of brick inscriptions in kufic script are set between brick panels with same words.

The Gonbad-e Qābus   was built in 397 AH/1006/1007 AD on the orders of the Ziyarid Amir Shams olmaali Qabus eben-e Wushmgir (reg 978-1012).from both architectural and historical viewpoints,this monument constitutes a highly valuable relic from the time when the land of Gorgan  and the Ziyarid dynasty were at the peak of their prosperity.

Gonbad-e Qabus has been registered as Iranian National Monuments on 6 Jan 1932. It was officially registered as a UNESCO World Heritage site on 31 July 2012.

 

From 1st January 2014 MYCOLICH team started an inventory monitoring and mapping of species in cooperation with Gonbad-e Qabus monitoring team. The result of this project continuously updated in this page. However, this is a preliminary checklist of brick lichens and first results on the lichens involved in the deterioration of the brick monuments in Golestan province.

 

Reference: 
  • Arup, U., & Westberg, M. (2005) Candelariella medians new to Sweden. Graphis Scripta 17(1): 1-2.
  • Nash, T. H. III,Gries,  C.  & F. Bungartz (ed.) (2007) Lichen flora of the Greater Sonoran Desert Region. Volume 3 (balance of the microlichens and the lichenicolous fungi).567. 
Citation: 

Sohrabi, M., Nokandeh,J., Moslehi, M. (2014) Lichens of Gonbad-e Qābus - UNESCO World Heritage site. http://www.myco-lich.ir/ Retrieved date 04/07/2020.